From coffee cultivation on Java to consumption in the Netherlands between 1700 and 1950
Downloads
Published
Issue
Section
How to Cite
Keywords:
Coffee, Coffeescape, Colonialism, Commodities, Commodity Frontier, Ecological Destruction, Ecology, Historical Geography, Historical GIS, Landscape, Port City Territories, Spatial HistoryAbstract
This thesis examines the 250-year spatial development of the maritime coffee chain connecting Java and the Netherlands between 1700 and 1950. By integrating the Global Commodity Chain framework with the Petroleumscape concept, the study demonstrates how state institutions, private businesses, shipping companies, social associations, and intermediaries together formed a colonial “coffeescape,” consisting of a logistical, governance, and imaginative layer.
Based on extensive archival research and detailed contemporary maps and images, architectural and spatial analyses, the thesis demonstrates how the expansion of coffee cultivation on Java profoundly transformed its landscape. The advancing frontier was initially strongly anchored in forced labour after which it was succeeded by free market forces. However, both systems led to an enormous environmental degradation. The thesis further shows how this process was connected to developments in port cities like Amsterdam and Rotterdam and their hinterland which underwent substantial infrastructural, organisational, and imaginative changes as they processed ever‑increasing volumes of Java coffee.
The spatial perspective applied in this research shows that decision makers shaped the Coffeescape far beyond their own locations, revealing the wider consequences of their choices. Reflecting on sustainability, the thesis argues that understanding past systems of extraction and chain coordination is essential for evaluating the global environmental impacts of future decisions and the role of port cities. This coffeescape’s history demonstrates the enduring consequences of commodity-driven development. The research therefore concludes that sustainable futures require engaging with the perspectives and decisions of organisations shaping these global maritime commodity chain today rather than by abstract models.
References
“Nederlandsch-Indische havens”, Indonesia, vol. 5, Departement van Burgerlijke Openbare Werken (Batavia, 1920).
Aa, A.J. van der, Biographisch woordenboek der Nederlanden, Bevattende levensbeschrijvingen van zoodanige personen, die zich op eenigerlei wijze in ons vaderland hebben vermaard gemaakt, vol. 9 (Haarlem, 1860).
Abrahamse, J.E., De grote uitleg van Amsterdam, Stadsontwikkeling in de zeventiende eeuw (Bussum, 2010).
Abrahamse, J.E., M. Kosian and E. Schmitz, Atlas Amstelland, Biografie van een landschap (Bussum, 2012).
Abrahamse, J.E., R.J. Rutte, M. IJsselstijn and Y.B.C. van Mil, Nieuwe historische atlas van Amsterdam, Een wereldstad in zestig kaarten 1200–2025 (Bussum, 2021).
Almanak van Nederlandsch-Indië voor het jaar 1867, vol. 40 (1867).
Bair, J., Frontiers of commodity chain research (Stanford, 2009).
Bantje, H.F.W., and W.C. Kind, Twee eeuwen met de weduwe, Geschiedenis van de erven de Weduwe J. van Nelle N.V., 1782–1982 (Rotterdam, 1981).
Barthes, R., De nulgraad van het schrijven gevolgd door inleiding in de semiologie, Dutch translation by E.A. van Caspel (Amsterdam, 1970).
Barthes, R., Image, music, text, Essays selected and translated by Stephen Heath (London, 1977).
Barthes, R., Mythologieën, Dutch translation (Amsterdam, 1975).
Bartholomew, J.G., Atlas of the world’s commerce, A new series of maps with descriptive text and diagrams showing products, imports, exports, commercial conditions and economic statistics of the countries of the world (London, 1907).
Beckert, S., U.T. Bosma, M. Schneider and E. Vanhaute, “Commodity frontiers and global histories, The tasks ahead”, Journal of Global History, 16, no. 3 (2021), 466–469.
Begemann, F., Zuid-Holland’s nijverheid in beeld (Haarlem, 1920).
Beukers, E., and K. Tomeï, De Bosatlas van het cultureel erfgoed (Groningen, 2014).
Beunder, S., E. Nijhoff, J.P. Corten and G. van Stijn, Industrieel erfgoed, Nederlandse monumenten van industrie en techniek (Utrecht, 1998).
Beunder, S., Het industrielandschap in de haven van Rotterdam, Stichting Projectbureau Industrieel Erfgoed, report series, no. 23 (Zeist, 1995).
Bierens de Haan, C., Memorie boek van Pakhuismeesteren van de Thee te Amsterdam, 1818-1918, en de Nederlandsche theehandel in den loop der tijden (Amsterdam, 1918).
Bijblad op het Staatsblad van Nederlandsch-Indië, (1876), 01-01-1876, no. 2738.
Bird, J.H., The major seaports of the United Kingdom (London, 1963).
Blas, J., and J. Farchy, The world for sale, Money, power, and the traders who barter the earth’s resources (New York, 2021).
Blécourt, L. de, M. van Maanen, G.F. Putri and Y.A. Setiyawan, “Indonesische invloeden in het Scheepvaarthuis”, VVAK, 2 (2023), 3–18.
Blijdenstijn, R., and K. Volkers, Over historische wegen, Varen, rijden en sporen door de provincie Utrecht (Amsterdam, 2018).
Blijdenstijn, R., and R. Stenvert, Bouwstijlen in Nederland (1040–1940) (Utrecht, 1994).
Blok, P.J., and P.C. Molhuysen, Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek, vol. 8 (Leiden, 1930).
Blussé, L., and E. Locher-Scholten, “Buitenste binnen, De buiten-Europese wereld in de Europese cultuur”, Tijdschrift voor Geschiedenis, 105, no. 1 (1992), 341–345.
Bodenhamer, D.J., J. Corrigan and T.M. Harris, Deep maps and spatial narratives, The spatial humanities (Bloomington, 2015).
Bodenhamer, D.J., J. Corrigan and T.M. Harris, The spatial humanities, GIS and the future of humanities scholarship (Bloomington, 2010).
Boer, G.J. de, The centenary of the Stoomvaart Maatschappij “Nederland”, 1870-1970 (Michigan, 1970).
Boer, M.G. de, Gedenkboek der Stoomvaart Maatschappij Nederland 1870-1920, (Amsterdam, 1920).
Bonke, H., Amsterdamse pakhuizen, 16de-20ste eeuw (Zutphen, 2011).
Bosma, U.T., “Het cultuurstelsel en zijn buitenlandse ondernemers, Java tussen oud en nieuw kolonialisme”, Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis, 2, no. 2 (2005), 162-184.
Boterenbrood, H., and J. Prang, Van der Mey en het Scheepvaarthuis (The Hague, 1989).
Bouwhistorische verkenning pakhuis Santos, Flexus AWC (Rotterdam, 2011).
De koloniale agrarische wet, Toegelicht uit de officiële stukken en de discussiën in de beide kamers der
Staten-Generaal, Met aanteekeningen (Rotterdam, 1870).
Brandon, P., G. Jones, N. Jouwe, M. van Rossum and M. Tosun, De slavernij in Oost en West, Het
Amsterdam-onderzoek (Amsterdam, 2020).
Braudel, F., The Mediterranean and the Mediterranean world in the age of Philip II, vols. 1–2 (London, 1972).
Bree, L. de, Gedenkboek van de Javasche Bank, 1828-24 Januari-1928 (Weltevreden, 1930).
Breman, J., Koloniaal profijt van onvrije arbeid, Het Preanger stelsel van gedwongen koffieteelt op Java (Amsterdam, 2010).
Broeze, F., De stad Schiedam, De Schiedamsche scheepsreederij en de Nederlandse vaart op Oost-Indië omstreeks 1840, Publication of the Linschoten-Vereeniging, vol. 80 (The Hague, 1978).
Brug, P.H. van der, Malaria en malaise, De VOC in Batavia in de achttiende eeuw (Amsterdam, 1994).
Brugmans, I.J., Tachtig jaren varen met de Nederland, 1870-1950 (Amsterdam, 1950).
Bruhèze, A.A.A. de la, H.W. Lintsen, A. Rip and J.W. Schot, Techniek in Nederland in de twintigste eeuw, vols. 1–7, Stichting Historie der Techniek (Zutphen, 1998–2003).
Bulthuis, P., Een weduwe in koffie, Thee en tabak uit de tweehonderdjarige geschiedenis van het
Rotterdamse bedrijf de Erve de Wed. J. van Nelle N.V. 1782-1982 (Rotterdam, 1982).
Camijn, A.J.W., Een eeuw vol bedrijvigheid, De industrialisatie van Nederland, 1814-1914 (Utrecht, 1987).
Clark, P. (ed), The Oxford handbook of cities in world history (Oxford, 2013).
Combrink, T., “Slave-based coffee in the eighteenth century and the role of the Dutch in global commodity chains”, Slavery & Abolition, 42, no. 1 (2021), 15–42.
Crystal, D., The Cambridge encyclopedia of the English language (Cambridge, 2019).
Daalder, R., Havens van Amsterdam en Rotterdam sinds 1870, Jaarboek van de Vereeniging Nederlandsch Historisch Scheepvaart Museum (Zutphen, 2008).
‘De Bataviasche Havenzaak’, Java-bode: nieuws, handels- en advertentieblad voor Nederlandsch-Indie, 21-10-1872. Via Delpher.
De Blécourt, L., Het Scheepvaarthuis, Eerste Gebouw van de Amsterdamse School, (Zwolle, 2025).
De Vletter, M.E., R.P.G.A. Voskuil, J.R. van Diessen and J. van Dulm, Batavia/Djakarta/Jakarta, Beeld van een metamorfose, Indische stedenreeks, 1 (Purmerend, 1997).
Dekker, E.D., Max Havelaar, of de koffieveilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappij, ed G.W. Huygens (Rotterdam, 1974).
Delft, M.T.G.E. van, R. Storm and P.C.J. van der Krogt, De geschiedenis van Nederland in 100 oude kaarten (Tielt, 2019).
Devolder, A.M., Architectuur Rotterdam, 40 gebouwen gedocumenteerd (Rotterdam, 1991).
Dibbits, H.C., Vertrouwd bezit, Materiële cultuur in Doesburg en Maassluis, 1650-1800 (Nijmegen, 2001).
Diessen, J.R. van, and R.P.G.A. Voskuil, Batavia 1937–1941, De fotocollectie Thomassen à Thuessink van der Hoop (Gorredijk, 2020).
Diesseen, J.R. van, and R.P.G.A. Voskuil, Stedenatlas Nederlands-Indië (Purmerend, 1998).
Dijk, P. van, Koffiebranderijen en theepakkerijen, Stichting Projectbureau Industrieel Erfgoed, report series, no. 36 (Zeist, 1999).
Doedens, A., and M. Borsboom, Gepeild verleden, 700 jaar loodsengeschiedenis in Nederland (Zwolle, 2024).
Drieënhuizen, C., Koloniale collecties, Nederlands aanzien, De Europese elite van Nederlands-Indië belicht door haar verzamelingen, 1811–1957 (PhD thesis, VU University Amsterdam, 2012).
Driel, H. van, “Uitschakeling van de Nederlandse koffiehandel in de negentiende en twintigste eeuw?”, NEHA-jaarboek voor economische-, bedrijfs- en techniekgeschiedenis, no. 60 (1997), 159–203.
Driel, H. van, Vier eeuwen veembedrijf, De voorgeschiedenis van Pakhoed 1616-1967 (Rotterdam, 1992).
Everwijn, J.C.A., Beschrijving van handel en nijverheid in Nederland, vols. 1-3 (The Hague, 1912).
Fasseur, C., Kultuurstelsel en koloniale baten, De Nederlandse exploitatie van Java 1840–1860 (PhD thesis, Leiden University, 1975).
Finstad, T., “Familiarizing food, Frozen food chains, technology, and consumer trust, Norway 1940–1970”, Food and Foodways, 21, no. 1 (2013), 22–45.
Folkerts, J., De koloniale illusie, Herman Warner Muntinghe (1773-1827), Architect van de koloniale staat (Amsterdam, 2023).
Frenzel, H., „The landscape in poster art“, de Gebrauchsgraphik, 8, no. 12 (1931).
Frijhoff, W.M., M. Prak and J. Gawronski (eds), Geschiedenis van Amsterdam, Zelfbewuste stadstaat, 1650–1813, vol. 2 (Amsterdam, 2005).
Gaastra, F.S., De geschiedenis van de VOC, 10th rev. edn. (Zutphen, 2007).
Gedenkboek der Nederlandsche Handel-Maatschappij (Amsterdam, 1924).
Gedenkboek N.V. Internationale crediet- en handels-vereeniging “Rotterdam”, Uitgegeven bij het vijf-en-zeventig jarig bestaan op 28 Augustus 1938” (Rotterdam, 1938).
Gedenkschrift ter herinnering aan het 50-jarig bestaan der Rotterdamsche Bank, Thans Rotterdamsche Bankvereeniging, 1863-1913 (Rotterdam, 1914).
Gelder, R. van, and L. Wagenaar, Sporen van de compagnie, De VOC in Nederland (Amsterdam, 1988).
Gelderblom, O., Cities of commerce, The institutional foundations of international trade in the Low Countries, 1250–1650 (Princeton, 2013).
Gereffi, G.A., and M. Korzeniewicz, Commodity chains and global capitalism (Westport, 1994).
Godée Molsbergen, E.C., Gedenkboek Reynst & Vinju, 1836-1936 (Batavia, 1935).
Goey, F.M.M., Zee-, binnen-, luchtvaart en hulpbedrijven van het vervoer, Een geschiedenis en bronnenoverzicht, Economisch-Historisch Archief, Historische Bedrijfsarchieven, vol. 7 (Amsterdam, 1993).
Gombrich, E.H., Art and illusion, A study in the psychology of pictorial representation, reprint 1995 (London/New York, 1960).
Graaf, T. de, and J.J. Mobron, “Bankiers en reders, Belangen en invloeden van banken op maritiem gebied (1870–1964)”, Tijdschrift voor Zeegeschiedenis, 14 (1995), 63–107.
Graaf, T. de, Voor handel en maatschappij, Geschiedenis van de Nederlandsche Handel-Maatschappij, 1824-1964 (Amsterdam, 2012).
Groll, J., Eene zeehaven voor Batavia (Rotterdam, 1873).
Groten, M.P., “Een koloniale cultuur langs de Zaan, Rijstpellerijen en de verbeelding van een imperiale ruimte, ca. 1870–1914”, Tijdschrift voor Geschiedenis, 133, no. 3 (2020), 587–589.
Haasse, H.S., Heren van de thee (Amsterdam, 1992).
Hageman, M., S. van Odenhoven and M. Bax (eds), De Bazel, Tempel aan de Vijzelstraat in Amsterdam (Amsterdam/Bussum, 2007).
Handboek voor cultuur- en handels-ondernemingen in Nederlandsch-Indië, vol. 23 (Amsterdam, 1910).
Hariri, Y., Sapiens, A brief history of humankind (London, 2011).
Harry, E., and A. van der Louw, 150 jaar, 100 jaar vrij entrepot, ’n stukje geschiedenis van Rotterdam (Rotterdam, 1979).
Have, J.J. ten, Handelsatlas (The Hague, 1912).
Heimann, J., and S. Heller (eds), All-American ads, 1900–1919, English edition (Cologne, 2005).
Heimann, J., and S. Heller (eds), All-American ads, 1920–1929, English edition (Cologne, 2005).
Hein, C.M. (ed), Oil spaces, Exploring the global petroleumscape (New York, 2022).
Hein, C.M. (ed), Port cities, Dynamic landscapes and global networks (London, 2011).
Hein, C.M., “Oil spaces, The global petroleumscape in the Rotterdam/The Hague area”, Journal of Urban History, 44, no. 5 (2018), 887–929.
Hein, C.M., “Port cities and urban wealth, Between global networks and local transformations”, International Journal of Global Environmental Issues, 13, nos. 2–4 (2014), 339–361.
Hein, C.M., and Y.B.C. van Mil, “Mapping as gap-finder, Geddes, Tyrwhitt, and the comparative spatial analysis of port city regions”, Urban Planning, 5, no. 2 (2020), 152–166.
Hein, C.M., and Y.B.C. van Mil, “Towards a comparative spatial analysis for port city regions based on historical geo-spatial mapping”, PORTUSplus, 9 (2019), 1–18.
Hell, M., De Amsterdamse herberg 1450-1800, Geestrijk centrum van het openbare leven (Nijmegen, 2017).
Heywood, D.I., S. Cornelius and S. Carver, An introduction to geographical information systems, 4th edn. (Harlow, 2011).
Holm, N., Advertising and consumer society, A critical introduction (London, 2017).
Hopkins, T.K., and I.M. Wallerstein, World-systems analysis, Theory and methodology. Explorations in the world-economy (Beverly Hills, 1982).
Hoynck van Papendrecht, A., Gedenkboek A. van Hoboken en Co., 1774–1924 (Rotterdam, 1924).
Hoynck van Papendrecht, A., Gedenkschrift van de vereeniging sociëteit “Harmonie” (Doele), Gevestigd te Rotterdam, ter gelegenheid van haar honderdjarig bestaan 1826–1926 (Rotterdam, 1926).
Hoynk van Papendrecht, A., De zeilvloot van Willem Ruys Jan Danielszoon en de Rotterdamsche Lloyd (Rotterdam, 1933).
Jaarverslag van de Staatsspoorwegen in Nederlandsch-Indië, attachment no. 43, (Batavia, 1884), Dutch National Railway Museum Utrecht.
Jacks, D.S., and K. Pendakur, “Global trade and the maritime transport revolution”, The Review of Economics and Statistics, 92, no. 4 (2010), 745–755.
Jacobson, J., Het koffij-veiling-stelsel in Nederland ontvouwd (Rotterdam, 1869).
Jong, J. de, Van batig slot naar ereschuld, De discussie over de financiële verhouding tussen Nederland en Indië en de hervorming van de Nederlandse koloniale politiek, 1860–1900 (PhD thesis, University of Groningen, 1989).
Jongh, G.J.J., Route-atlas van den Rotterdamsche Lloyd, 4th edn. (Rotterdam, 1929).
Kehoe, M.L., “Dutch Batavia, Exposing the hierarchy of the Dutch colonial city”, Journal of Historians of Netherlandish Art, 7, no. 1 (2015).
Kingma, J., V. Kingma and H. Boekhout, Vernuftelingen en kooplieden in een bijzonder landschap, 450 jaar Zaanse industrie (Wormer, 2019).
Kist, J.B., Van VOC tot werkspoor, Het Amsterdamse industrieterrein Oostenburg (Utrecht, 1986).
Klein, J.W. de, Het Preangerstelsel (1677–1871) en zijn nawerking (PhD thesis, Delft University, 1931).
Knaap, G.J., Shallow waters, Rising tide, Shipping and trade in Java around 1775 (KITLV Press, Leiden, 1996).
Knecht-van Eekelen, A. de, M. Stasse-Wolthuis and G.J. Bos, “Voeding in onze samenleving, In cultuurhistorisch perspectief”, Voeding en gezondheid, vol. 10 (Alphen aan den Rijn, 1987).
Kolen, J., J. Renes and R. Hermans (eds), Landscape biographies, Geographical, historical and archaeological perspectives on the production and transmission of landscapes (Amsterdam, 2015).
Koloniaal Verslag, (Colonial Report of the Dutch State), (The Hague, 1887).
Koning, R. de, S.A.M. Snelders and E. Stronks, “Niet zo civiliserend als we dachten, Koffiehuizen in Amsterdam, c. 1685–c. 1785”, Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, 139, no. 1 (2023), 29–62.
Kroon, A., and A.W. Hansen, Sporen van smaragd, Indisch erfgoed in Den Haag, 1853–1949, VOM-reeks Monumentenzorg (The Hague, 2013).
Kuitenbrouwer, V., “Songs of an imperial underdog, Imperialism and popular culture in the Netherlands, 1870–1960”, in European empires and the people, Popular responses to imperialism in France, Britain, the Netherlands, Belgium, Germany and Italy, ed J.M. MacKenzie (Manchester, 2011), 90–123.
Laan, J. van der, Industrielandschap de Zaan, Stichting Projectbureau Industrieel Erfgoed, report series, no. 22 (Zeist, 1995).
Laar, P.T. van de, Historische atlas van Rotterdam, De groei van de stad in beeld (Nijmegen, 2012).
Laar, P.T. van de, Stad van formaat, Geschiedenis van Rotterdam in de negentiende en twintigste eeuw (Zwolle, 2000).
Leeman, F.W.G., 120 jaar zeevaart, Van barkschip tot “Willem Ruys” (Rotterdam, 1961).
Leenaers, H., H. Donkers and F.J. Ormeling jr., De Bosatlas van het voedsel (Groningen, 2014).
Leeuw, M. den, and M. Pruijs, De Gouden Bocht van Amsterdam (The Hague, 2006).
Lennep, J. van, J. ter Gouw and F.W. Zürcher, De uithangteekens in verband met geschiedenis en volksleven beschouwd, vols. 1–2 (Amsterdam, 1868).
Lesger, C.M., Het winkellandschap van Amsterdam, Stedelijke structuur en winkelbedrijf in de vroegmoderne en moderne tijd, 1550-2000 (Hilversum, 2013).
Manse, M.R., Promise, pretence and pragmatism, Governance and taxation in colonial Indonesia, 1870–1940 (PhD thesis, Leiden University, 2021).
Mansvelt, W.M.F., De economische samenwerking tusschen Nederland en Nederlandsch-Indië (Batavia, 1938).
Mansvelt, W.M.F., Geschiedenis van de Nederlandsche Handelmaatschappij, Uitgegeven ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan, 2nd edn (Haarlem, 1924).
Mees, A.C., N.V. Internationale crediet- en handelsvereniging “Rotterdam” (Rotterdam, 1938).
Memorieboek van Pakhuismeesteren van de Thee te Amsterdam 1818-1918 en de Nederlandsche theehandel in den loop der tijden (Amsterdam, 1918).
Moore, J.W., “Sugar and the expansion of the early modern world-economy, Commodity frontiers, ecological transformation, and industrialization”, Review, 23, no. 3 (2000), 409–433.
Mulder, A.J.J., H.J. Legemaate and J.R. van Diessen, De eeuw van de “Nederland”, Geschiedenis en vloot van de Stoomvaart Maatschappij “Nederland”, 1870–1970 (Zierikzee, 2003).
Naamlijst voor den telefoondienst 1910, Posterijen en Telegrafie, Hoofdbestuur (The Hague, 1910).
Nederveen Pieterse, J., Wit over zwart, Beelden van Afrika en zwarten in de Westerse populaire cultuur (Amsterdam, 1990).
Nibbering, M., Naamloze Vennootschap “Het Nederlandsche Veem” Amsterdam (Amsterdam, 1991).
Nijhof, P., Oude fabrieksgebouwen in Nederland (Amsterdam, 1985).
Norbruis, O.H., Architecture from the Indonesian past, Life and work of Fermont-Cuypers, 1927-1957 (Edam, 2021).
Norbruis, O.H., Landmarks from a bygone era, Life and work of Ed. Cuypers & Hulswit-Fermont 1897-1927 (Volendam, 2020).
Oldewelt, W.F.H., Kohier van de Personeele Quotisatie te Amsterdam over het jaar 1742 (Amsterdam, 1945).
Oosterwijk, B., Koning van de koopvaart, Anthony van Hoboken (1756–1850), 2nd extended edn. (Amsterdam, 1996).
Oosterwijk, B., Reder in Rotterdam, Willem Ruys (1809-1889) (Rotterdam, 1989).
Oostindie, G.J., Het koloniale verleden van Rotterdam (Amsterdam, 2020).
Oostindie, G.J., review of Jan Nederveen Pieterse, Wit over zwart, Beelden van Afrika en zwarten in de Westerse populaire cultuur (Amsterdam, 1990), Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde, 147, nos. 2–3 (1991), 365–367.
Ormeling, F.J. jr., “De topografische dienst van Nederlands-Indië, Batavia 1864-1950”, Caert-Thresoor, 36, no. 3 (2017), 102-114.
Ormeling, F.J., sr., “Bodemerosie op West-Java”, Geografisch Tijdschrift, 65 (1953), 153-162.
Ormeling, F.J., sr., “De theecultuur in West-Java”, Geografisch Tijdschrift, 65 (1953), 207-212.
Ormeling, F.J., sr., “De Tji Tarum en het welvaartsplan West-Java”, Geografisch Tijdschrift, 65
(1953), 261-266.
Ormeling, F.J., sr., “Opmerkingen over verkeer en bodemgebruik in West-Java”, Geografisch
Tijdschrift, 65 (1953), 29-62.
Ormeling, F.J., sr., “De erfcultuur op West-Java”, Geografisch Tijdschrift, 65 (1953), 29-62.
Ormeling, F.J., sr., “Het transport van de koffie tijdens het Cultuurstelsel”, Geografisch Tijdschrift, 65
(1953), 199-206.
Overwater, A.M., Van leitsagher tot loods, 400 jaar loodsen van Rotterdam, Stichting Historische
Publicaties Roterodamum, Historische werken over Rotterdam, vol. 25 (Rotterdam, 1980).
Overzee, P., Pakhuizen en vemen te Amsterdam in de zeventiende eeuw (Amsterdam, 1936).
Paesie, R., Dragend bestaan, Amsterdamse korendragers in historisch perspectief, ca. 1525–ca. 1940 (Hilversum, 2023).
Pakhuizen der stad Amsterdam, grachten, straten, enz. (Amsterdam, 1863).
Passchier, C., Bouwen in Indonesië, 1600-1960 (Volendam, 2016).
Pierson, N.G., Het kultuurstelsel, Zes voorlezingen (Amsterdam, 1868).
Pieterse, E., Sporen van Smaragd, Per trein door Nederlands-Indië, 1867-1949 (Zwolle, 2017).
Pitron, G., Rare metals war, The dark side of clean energy and digital technologies (London/Melbourne, 2023).
Pothoven, B., and M. Dicke, Vopak, 400 jaar opgeslagen, 1616–2016 (Rotterdam, 2016).
Rau, H., W. Elias, E. Stubbe and G. Vereecke, Van Brakke Grond tot Vlaams cultureel centrum, Zes eeuwen geschiedenis van een gebouw aan de Amsterdamse Nes (1406–1992) (Amsterdam, 1992).
Ravesteijn, W., and J.H. Kop, Bouwen in de archipel, Burgerlijke openbare werken in Nederlands-Indië en Indonesië 1800–2000 (Zutphen, 2004).
Rees, O. van, Overzigt van de geschiedenis der Preanger-Regentschappen, ontleend aan het rapport van het lid van den Raad van Nederlandsch-Indië, belast met eene zending naar die Regentschappen, Verhandelingen van het Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen, vol. 39 (Batavia, 1877).
Reinders, P., T. Wijsenbeek-Olthuis and S. Braat, Koffie in Nederland, Vier eeuwen cultuurgeschiedenis (Zutphen/Delft, 1994).
Reis-atlas der N.V. Stoomvaart Maatschappij “Nederland” (Amsterdam, ca. 1935).
Reitsma, S.A., Korte geschiedenis der Nederlandsch-Indische spoor- en tramwegen (Weltevreden, 1928).
Révész-Alexander, M., Die Alten Lagerhäuser Amsterdams, Eine Kunstgeschichtliche Studie (The Hague, 1928).
Roels, F., Psychologie der reclame, 2nd edn. (Amsterdam, 1952).
Rogier, L.J., “Met een oostinjevaarder van Rotterdam naar zee in 1840, Fragment uit een reisjournaal van N. A. Schrant”, Rotterdamsch Jaarboekje, 89, no. 12 (1935), 87-107.
Rusu, M.S., and K. Ismo, “A time of meta-celebration, Celebrating the sociology of celebration”, Journal of Comparative Research in Anthropology and Sociology, 7, no. 1 (2016), 1–22.
Scheltjens, W. Dutch deltas, Emergence, functions and structure of the Low Countries’ maritime transport system, ca. 1300–1850 (Leiden, 2015).
Schendel, F. van, Djolotigo, Ontginning en exploitatie van een particuliere koffie-onderneming op Java 1875-1898 (Amsterdam, 2000).
Schöffer, C., Het huis Hofmann Schöffer & Co., Eene schets bij gelegenheid van het vijftigjarig bestaan der firma (Amsterdam, 1888).
Schoor, A. van der, and N. Schadee, Stad in aanwas, Geschiedenis van Rotterdam tot 1813 (Zwolle, 1999).
Schreurs, W., Geschiedenis van de reclame in Nederland (Utrecht, 2001).
Schrover, M., Voedings- en genotmiddelenindustrie, Een geschiedenis en bronnenoverzicht, Economisch-Historisch Archief, Historische Bedrijfsarchieven, vol. 5 (Amsterdam, 1993).
Schuitema, E.B.W., Grondslagen der moderne reclame (The Hague, 1939).
Sennema, H., “Caland against the tides, The turbulent history of the New Waterway”, Portus online, 29-11-2021.
Sigmond, J.P., Nederlandse zeehavens tussen 1500 en 1800 (Amsterdam, 1989).
Sluiter, J.W., Overzicht van de Nederlandse spoor- en tramwegbedrijven (Utrecht, 2011).
Sluyterman, K.E., Groot- en tussenhandel, Een geschiedenis en bronnenoverzicht, Economisch-Historisch Archief, Historische Bedrijfsarchieven, vol. 13 (Amsterdam, 1993).
Statistiek van de fabrieks- en ambachtsnijverheid in Nederland, Getrokken uit de verslagen, Welke door Burgemeester en Wethouders, Ingevolge art. 182 der Gemeentewet, Jaarlijks den Gemeenteraad worden aangeboden, Department of the Interior (The Hague, 1874).
Stipriaan, A. van, Rotterdam in slavernij (Amsterdam, 2020).
Swyngedouw, E., review of Henri Lefebvre, The production of space, Economic Geography, 68, no. 3 (1992), 317–319.
Taselaar, A., De Nederlandse koloniale lobby, Ondernemers en de Indische politiek, 1914-1940, CNWS Publications, vol. 62 (Leiden, 1998).
Taverne, E., and I. Visser (eds), Stedenbouw, De geschiedenis van de stad in de Nederlanden van 1500 tot heden (Nijmegen, 1993).
Teketay, D., “History, botany and ecological requirements of coffee”, Walia, 20 (1998), 28–50.
Terpe, S., “Working with Max Weber’s ‘spheres of life’, An actor-centred approach”, Journal of Classical Sociology, 20, no. 1 (2020), 22-42.
Tignor, R.L., Worlds together, Worlds apart, A history of the world from the beginnings of humankind to the present, 2nd edn. (New York, 2008).
Tijn, T. van, Twintig jaren Amsterdam, De maatschappelijke ontwikkeling van de hoofdstad, Van de jaren ‘50 der vorige eeuw tot 1876 (Amsterdam, 1965).
Veenendaal, G., “De locomotief van de moderniteit, Aanleg van het net van spoor- en tramwegen”, in W. Ravesteijn and J.H. Kop (eds), Bouwen in de archipel, Burgerlijke openbare werken in Nederlands-Indië en Indonesië 1800–2000 (Zutphen, 2004), 63-91.
Veenendaal, G., De spoorwegen in Nederlands-Indië 1864-1942, Op smalspoor door tropische Nederland 1864-1942 (Zwolle, 2020).
Veering, A., “Knopen in het maritieme netwerk, Vorming van het havenstelsel”, in W. Ravesteijn and J.H. Kop (eds), Bouwen in de archipel, Burgerlijke openbare werken in Nederlands-Indië en Indonesië 1800–2000 (Zutphen, 2004), 129-157.
Verriet, J., “The domestication of innovation, The image of canned foods in the Netherlands, 1945-1985”, in L. Steel and K. Zinn (eds) Exploring the materiality of food “stuffs” (London, 2016), 39-56.
Visser, C., “Jacob int wythof beschrijving van een gevelsteen”, Amstelodamum: orgaan van het Genootschap Amstelodamum, no. 19 (1932).
Voskuil, J.J., “De verspreiding van koffie en thee in Nederland”, Volkskundig bulletin, 14, no. 1 (1988), 68-92.
Vries, J. de, “Studying cities in their context”, Urban History Review, 18, no. 3 (1990), 193-199.
Vries, J. de, and A.M. van der Woude, Nederland 1500–1815, De eerste ronde van moderne economische groei (Amsterdam, 2005).
Wennekes, W., Eeuwenoud, De lange levens van zeven Nederlandse bedrijven, van Eeghen, Wessanen, van Lanschot, Bols, Douwe Egberts/Van Nelle, Mees & Hope, Scholten Linde (Amsterdam, 1989).
White, R., “What is spatial history”, Stanford University, Spatial History Lab (2010).
Wichers Hoeth, A.W., Gedenkboek van de Vereeniging voor den koffiehandel ter gelegenheid van haar vijftig-jarig bestaan 1887-1937 (Amsterdam, 1937).
Wijck, H.C. van der, De Agrarische Wet, 2nd edn. (The Hague, 1870).
Wijnand, J.C., Gedenkschrift uitgegeven door de N.V. Douwe Egberts tabaksfabrieken, koffiebranderijen en theehandel, Joure en Utrecht, 1753-1928 (Joure/Utrecht, 1928).
Wilde, A. de, Berigten betreffende de landschappen genoemd de Preanger Regentschappen op Java gelegen (Amsterdam, 1830).
Wiskerke, C., De scheepvaartwegen van Rotterdam naar zee (Rotterdam, 1948).
Wit, O. de, Telefonie in Nederland 1877-1940, Opkomst en ontwikkeling van een grootschalig technisch systeem (Amsterdam, 1998).
Woud, A. van der, Een nieuwe wereld, Het ontstaan van het moderne Nederland (Amsterdam, 2006).
Wttewaall, G., Bijdragen tot de staathuishoudkunde en statistiek (Utrecht, 1836).
Wymeersch, P., review of Jan Nederveen Pieterse, Wit over zwart, Beelden van Afrika en zwarten in de Westerse populaire cultuur (Amsterdam, 1990), Afrika Focus, 7, no. 1 (1991), 59–63.
Ysselsteyn, H.A. van, The port of Rotterdam, 3rd edn. (Rotterdam, 1908).
Zee, P.R. van der, Van winkelnering tot wereldmerk, Douwe Egberts van 1753 tot 1987 (Utrecht, 1987).
Zwart, P. de, Globalization and the colonial origins of the great divergence, Intercontinental trade and living standards in the Dutch East India Company’s commercial empire, c. 1600–1800 (PhD thesis, Utrecht University, 2015).
